الشيخ محمد علي الگرامي القمي
319
رساله توضيح المسائل (1390ش) (فارسى)
نمىكرده كه فلان خويشِ او مالى دارد احتياط واجب آن است خمس ارثى را كه از او مىبرد بدهد و مخارج سالش را هم از آن بيرون نكند . مسئله 1869 - اگر مالى به ارث به او برسد و بداند كسى كه اين مال از او به ارث رسيده ، خمس آن را نداده است بايد خمس آن را بدهد . و نيز اگر در خود آن مال خمس نباشد ولى انسان بداند كسى كه آن مال از او به ارث رسيده ، خمس بدهكار است بايد خمس او را از مالش بدهند . مسئله 1870 - اگر به واسطهء قناعت كردن ، چيزى از مخارجِ سال انسان زياد بيايد بايد خمس آن را بدهد . مسئله 1871 - كسى كه ديگرى مخارج او را مىدهد بايد خمس تمامِ مالى را كه به دست مىآورد بدهد . ولى اگر مقدارى از آن را خرج زيارت و سياحت و مانند آن از امور مستحب و جايز به مقدار نيازش يا شؤونش كرده باشد فقط بايد خمس باقيمانده را بدهد . مسئله 1872 - اگر مقدارى از درآمد سال را به تدريج به مصرف تعمير مغازه ، يا احياء زمين موات و احداث باغ كرده است ، بايد در آخر سال خمس آن را بدهد . چنانچه خودِ زمينِ احياء شده هم اگر قيمت پيدا كرده ، بايد آخر سال خمس آن را بدهد . مسئله 1873 - اگر ملكى را بر افراد معيّنى ، مثلًا بر اولاد خود وقف نمايد چنانچه در آن ملك زراعت و درختكارى كنند و از آن چيزى به دست آورند و از مخارج سال آنان زياد بيايد بايد خمس آن را بدهند . و همچنين اگر طور ديگرى از ملك نفع ببرند ، مثلًا اجاره آن را بگيرند بايد خمس مقدارى را كه از مخارج سالشان زياد مىآيد بدهند . مسئله 1874 - اگر مالى را كه فقير بابت خمس يا زكات گرفته از مخارج ساليانهاش زياد بيايد در صورتى كه جايز بوده آن مقدار بگيرد واجب نيست خمس آن را بدهد . ولى آنچه را فقير بابت صدقهء مستحبى گرفته است اگراز مخارج سال فقير زياد بيايد بايد خمس آن را بدهد . و اگر از مالى كه به او دادهاند منفعتى ببرد ، مثلًا از درختى كه بابت خمس به او دادهاند ميوهاى به دست آورد بايد خمس مقدارى را كه از مخارج ساليانهاش زياد مىآيد بدهد . مسئله 1875 - اگر با عينِ پول خمس نداده جنسى را بخرد ، يعنى به فروشنده بگويد اين جنس را به اين پول مىخرم ، يا در وقت خريدن ، قصدش اين باشد كه از پول خمس نداده عوض آن را بدهد ، بطورى كه انشاء معامله در نظرش بر آن پول باشد چنانچه خمس را از مال